Kan jy die verskil tussen hierdie twee prente sien?
Die een lings is ‘n skildery deur Edmund Blair Leighton, geskilder in 1901. Die verwerkte een kom van ‘n produk deur ‘n Amerikaanse groep wat hulle idees “biblical patriarchy” noem. Continue reading
Hy het beveel dat ek my kar, my TV, my kitaar, ens. opgee. Ek het so gemaak met net ‘n sweempie van protes. Ek het nie meer die reg gehad om goed te besit nie. Ek was getroud, en my man was my geestelike outoriteit … Dus was ek later, toe my man my lyste gegee het van wat ek als perfek skoon moet kry voor ek kan gaan slaap in die aand, ens, gehoorsaam, omdat ek gedink het dis God se wil. Om presies te wees, as iemand in sonde was, was dit EK oor ek verneder gevoel het deur hierdie lang lyste. Ek het gedog my reaksie is sonde, nie my man wat my soos ‘n kind behandel nie. Volgens die leringe van [Christelike patriargie], mag ‘n vrou net vir haar man nee sê as hy haar vra om sonde te doen. En om ‘n lys te gee van hoe die hele kombuis ontsmet tandeborsel-geskrop moet word voor ek die trappe kan klim om bed toe te gaan (waar hy gewag het, gereed vir aksie) was nie sonde nie. Reg? My hart sou val tot in my skoene terwyl ek daardie trappe klim, uiteindelik klaar met my werk, en dit kry, weer. Ek was seker (danksy al die boeke [oor onderdanigheid/ manlike leierskap] wat ek gelees het) dat die probleem EK was. Ek was skaam oor MY sonde van om nie ‘n vrolike, amoreuse vrou te wees nie.
– Journey
Wat kan Errol Naidoo, skrywer van JUIG se Geslags-Hiërargie in die huis artikel, vir Journey en die talle vroue soos sy sê? Continue reading
Posted in Apologetiek, Bybel, omgee
Tagged geslagshierargie, geslagsrolle, man hoof van vrou?, patriargie
JUIG en haar sustertydskrif JOY magazine het hierdie maand ‘n artikel gepubliseer in reaksie op iets wat ek geskryf het. Hulle Afrikaanse artikel se naam is Geslagshiërargie in die huis.
Hier kan julle die volle teks lees van die brief wat ek aan hulle gestuur het. Die dele wat JUIG weggelaat of bygevoeg het, is gemerk. Dit was vertaal vir die Afrikaanse uitgawe. Ek het geen probleem, terloops, met die vertaling nie, net met die weglating.
Ek is bietjie ongelukkig dat my naam, Retha Faurie, uitgelaat is, want sodoende kan mense wat meer wil weet my nie via die Internet soek nie, maar dit was waarskynlik nie met kwade bedoelings uitgelaat nie. Ek vind dit nog hartseerder watter inhoud hulle gekies het om uit te haal.
Later sal ek op die artikel reageer, maar intussen los ek ‘n leidraad: Die woord kephale, wat met hoof vertaal word in die twee “die man is die hoof van die vrou” bybelverse, beteken amper verseker nie wat dit na klink nie.
Publieke afkondiging: Dis tyd om my houding oor ateïste te verander
Ek het ongelowige deelnemers op hierdie blog soms baie kortaf behandel. My (gewese) filosofie daaroor kan op die Sat, Okt 08 2011 om 02:45 am kommenteer op Bill O’Reilly Takes on Atheist Richard Dawkins and His New Children’s Book gelees word. Die mense daar het my oortuig om my gesindheid te verander.
Hier was ook, ek bely, ‘n kommentaar beleid-reël wat gesê het: “Verwag om behandel te word soos jy ander deelnemers hier behandel.” Daardie reël is nou weg.
Christus sê: Behandel ander mense soos jy graag behandel wil word. Nie “behandel ander mense soos hulle jou behandel” nie.
Kyk,hierdie blog gaan nog steeds nie duidelike (duidelik vir my) nonsens waarheid noem nie. Enige ateïs wat hier ‘n draad van onderwerp af wil stuur met, byvoorbeeld, “daar is geen bewyse vir God se bestaan nie”, gaan nog steeds weinig meer antwoord kry as ‘n skakel met verskeie soorte bewyse.
Omdat God die hoogmoediges teëstaan en nederiges genade gee, moet ek dalk leer om self meer nederig te wees. Eerder as wat ek probeer om hoogmoedige ons-ongelowiges-is –slimmer-as-julle-wensdenkers-ateïste se borrel te bars.
Ek wil leer om mense volgens die gesindheid van Christus te behandel. En ek moet meer geduld hê. Niks gaan uitvee word wat op hierdie blog staan nie, naas die een verandering onder blog-reëls. Selfs hy gaan nog op daardie bladsy staan, maar gemerk as ‘n eks-opinie. Mense kan maar sien watter bliksem ek was. Maar party dinge wat ek gesê het, sal dalk anders stel in die toekoms.
Posted in Apologetiek, Los gedagtes
My inskrywing oor vroue se rol in die kerk het kritiek gekry. Oor dit nie ‘n uitsonderlike stuk kritiek is nie, maar een van die heel algemeenstes, verdien dit om aangespreek te word:
…Daar moet ook ordinansies in jou werkplek wees vir orde en dissipline… Almal kan nie gelyke regte hê tussen eienaars en base, voormanne en algemene werkers nie. Dit sal ‘n nagmerrie wees vir die organisasie en senior personeel… Almal weet dit kan nie so werk nie.
Daar is ‘n paar mindere objeksies wat mens seker kan ophaal. Byvoorbeeld, mens kry inderdaad werkplekke waar almal gelyk is – dit word vennootskappe genoem, of waar almal op een vlak onder ‘n baas (ons baas is die Here) is. Of dat ‘n lae werker hom deur meriete kan opwerk, maar geen vrou kan op meriete ‘n man word in ‘n gemeenskap wat in manlike leiding glo nie. Maar dis nie die hoofsaak nie.
Die hoofsaak is dat almal wat daardie argument maak, in die sekulêre wêreld gaan soek vir ‘n argument. En dan juis die manier wat die sekulêre wêreld anders dink as Jesus!
Hierdie is die ding: Die ek-wil-bo-wees-in-’n-hierargie houding is wat Jesus laat vertel het sy dissipels moet verander en soos kindertjies word.(Matt 18) Jesus sê die grootste moet ‘n dienaar wees en ons moenie eers erename soek nie (Matt 23:8-11). Alle gelowiges moet uit eerbied vir Christus aan mekaar onderdanig wees (Efes 5:21). Dit maak nie in die gemeente saak wie slaaf of vry of man of vrou (in albei pare het een gesag in die samelewing buite die kerk gehad, en een nie) is nie. (Gal 3:28).
Jesus het hulle na Hom geroep en gesê: Julle weet dat die owerstes van die nasies oor hulle heers en die groot manne oor hulle gesag uitoefen; maar só moet dit onder julle nie wees nie; maar elkeen wat onder julle groot wil word, moet julle dienaar wees. (Mat 20:25-26)
En die bewering dat almal nie gelyke regte kan hê nie?:
God trek immers niemand voor nie. (Rom 2:11)
Want met die oordeel waarmee julle oordeel, sal julle geoordeel word; en met die maat waarmee julle meet, sal weer vir julle gemeet word. (Matt 7:2)
(Dit bring my by die vraag: Oordeel jy jou vrou oor sy nie onderdanig genoeg aan jou is nie? Dit lyk my God gaan jou dan oordeel as jy nie onderdanig genoeg is aan haar nie.)
En die Koning sal antwoord en vir hulle sê: Voorwaar Ek sê vir julle, vir sover julle dit gedoen het aan een van die geringstes van hierdie broeders van My, het julle dit aan My gedoen. (Mat 25:40)
Vir sovêr die geringstes minder regte as jy het, het jy Jesus minder regte gegee…
Hier is die snaakse ding van die koninkryk: Die koninkryk het inderdaad nie vir party in die kerk ‘n permanente, uiterlik gegronde hierargiese posisie bo ander gegee nie. Jy kan nie lei in die Nuwe Testament oor jy uit die regte familie is of oor jy ryk gebore is of ‘n man is nie. Om partydig te oordeel, is sonde, vertel Jakobus 2:9
En hierdie is dan ‘n koninkryksvisie: Om nie hierargie tussen mense na te jaag of te preek nie, maar ‘n wêreld te wil sien waar Christus bo, en ons op een vlak onder hom is. (Matt 23:8)
Jy wil dalk vir my vertel dat ek onprakties is. Dat mense nie ewe veel kennis en ervaring het nie, en dat party leiding nodig het. Ja, maar die leier moet as dienskneg lei, en leiding in die kerk is tot volwassenheid, waar die volwassene weer ander kan lei – nie ek-lei-permanent-en-jy-volg-permanent nie.
Posted in Los gedagtes
As jy enigiets in my vorige inskrywing oor Paulus waardeer het, sal jy dalk hierdie nog meer waardeer: Paul’s Male Chauvinism
Daar is dinge wat vir ons chauvinisties of pret-bederwend lyk in Paulus se skrywes, wat vir daardie kultuur heel anders kon lyk. Ons is dalk verbaas dat vroue in Korinte gevra word om hooftooisels te dra, maar die Korintiese vroue kom uit ‘n kultuur waar net respektabele getroude vroue dit mag gedra het. Die vrou van wie dit gevind is dat sy haar man verkul, of die vrou wat in prostitusie ingedwing is – algemeen in daardie wêreld – mag nie. As alle vroue in hulle byeenkomste hooftooisels dra, waar hooftooisels die simboliese betekenis van respektabelheid het, beteken dit dat Paulus vroue met waardigheid wou klee.
Die artikel het drie sulke voorbeelde uit Paulus se skrywes in. Dit het trane in my oë gebring: Hoe kan ek die liefdevolle hart waarmee God die Bybel geinspireer het so miskyk het in hierdie gedeeltes van Paulus? Geen wonder mense was suspisieus oor hierdie nuwe groep wat Christene genoem was nie. Hulle wou dan die hele samelewing omkeer!
Posted in Los gedagtes
Raai raai, watter Bybelkarakter het sy kultuur as, uuhhh, “ontlasting” is ‘n mooi woord daarvoor, beskou? Watter Jood het gesê: “As julle dan die besnydenis as so belangrik beskou, gaan ontman julself dan maar heeltemal”? Hier haal ons hom aan. (Eersgenoemde gedeelte uit die King James, want ons Afrikaanse Bybels vertaal nie Paulus se woord letterlik uit Grieks nie):
Php 3:4-8 Have no confidence in the flesh… If any other man thinketh that he hath whereof he might trust in the flesh, I more: Circumcised the eighth day, of the stock of Israel, of the tribe of Benjamin, an Hebrew of the Hebrews; as touching the law, a Pharisee; Concerning zeal, persecuting the church; touching the righteousness which is in the law, blameless. But what things were gain to me, those I counted loss for Christ. I count all things but loss for the excellency of the knowledge of Christ Jesus my Lord: for whom I have suffered the loss of all things, and do count them but dung, that I may win Christ,
Gal 5:11-12 As julle julle laat besny, sal Christus vir julle geen betekenis hê nie. … Ek wens die mense wat dié verwarring (oor die besnydenis) onder julle stig , wou hulleself dan maar heeltemal ontman!
Is ‘n Jood wat sy kultuur ontlasting noem, wat só praat oor besnydenis, ‘n klakkelose herhaler van sy kultuur se idees? Party mense dink so. John Selby Spong beweer byvoorbeeld:
Paul reflected cultural attitudes that no one today considers valid with regard to the institution of slavery, the role and place of women,and the meaning of homosexuality. So quoting Paul to justify slavery makes about as much sense as quoting Paul to justify negativity toward gay and lesbian people.
Ander beweer die teenoorgestelde as Spong. David Hamilton skryf:
Everywhere Paul went things were shaken up. Some rejoiced as their lives were transformed. Others reacted in hatred and fear as Paul threatened their standing. Everywhere he went, churches were planted and riots erupted. Paul was no maintainer of the status quo. He threatened the world’s systems. This was evident in the words of the Thessalonians who cried out: “These men who have turned the world upside down have come here also.”
Het Paulus werklik net gereflekteer wat sy kultuur glo? Of selfs in sekere aspekte sy grootwordkultuur gereflekteer? In sy wêreld was daar groot klasverskille, maar in gemeentes wat hy geplant het, was die volgende waar:
Gal. 3:28 Dit maak nie saak of iemand Jood of Griek, slaaf of vry, man of vrou is nie: In Christus Jesus is julle almal één.
Gelykheid het geheers waar Paulus geplant het!
Nadat hy slawe vertel het hoe om hulle eienaars te behandel, vertel hy eienaars: “Behandel julle slawe dieselfde” (Efes 6). Hy vertel ‘n slawe-eienaar, Filemon: “Jou slaaf Onesimus is ‘n broer, nie ‘n slaaf nie.”(Filemon :16) Ter vergelyking, dink aan iemand wat in 40 jaar terug se SA sou aanbeveel: “Behandel jou tuinhulp soos ‘n broer en nie soos ‘n werker nie.” As jy 40 jr. terug sou sê “Behandel jou tuinhulp soos ‘n broer “, sou party mense jou ‘n [kru woord]-boetie genoem het. Niemand sou vertel het dat jy die samelewing se klasstelsel ondersteun nie. Paulus het ook nie sy samelewing se klasstelsel ondersteun nie.
Wat vroue betref, beskryf Paulus talle vroue as sy medewerkers. (Sien bv. Romeine 16) Hy vertel mense – mans ingesluit – om te luister na Phebe, regeerder/ steun, en prediker/ diaken van Kenchreë. (Manlike Bybelvertalers het ongelukkig die woord prostatis – waarvan die werkwoord as regeer in die Bybel vertaal word – vertaal as steun, oor hulle nie wil glo dat ‘n vrou ‘n leiersrol kan hê nie. Hulle vertaal ook die woord wat in Phebe se geval met Engelse servant vertaal word, soms as Engelse minister as daardie selfde Griekse woord na ‘n man verwys. Hulle het ook die hoogs aangeskrewe apostel – glo duideliker volgens Paulus se woorde as in vertalings – Junia se naam soms as mansnaam vertaal vir dieselfde rede.) Paulus vertel nooit vroue hoort net tuis nie, en nes Jesus behandel hy hulle ook nie asof hulle net tuis hoort nie.
Die enigste plek waar hy van gesag tussen huweliksmaats praat, vertel hy dat mans en vroue gelyke gesag op seksuele gebied het. (1 Kor 7:4 bevat in die oorspronklike Grieks die woord vir gesag.)
Dit was teen sy Joodse kultuur om vroue te leer. Die Talmud sê byvoorbeeld:
It is better to burn the Torah than to teach it to a woman.
Nogtans het Paulus vir albei geslagte van God geleer. Hy het klaarblyklik baie respek gehad vir medewerkers soos Priscilla, ‘n tentmaker wat ook sy ander medewerker Apollos die evangelie verduidelik het.(Hand. 18:26) Hy vra Timoteus om te onthou wat hy by sy ma en ouma geleer het. Paulus se geloof, in teenstelling met die een waaruit hy kom, kan met liefde aan vroue en deur vroue geleer word.
Egalitariërs –diegene wat glo dat mans en vroue werklik gelyk is voor die Here en dat Hy geen gawe of taak net aan een geslag gee nie – is meestal oortuig Paulus was een van hulle, maar word net verkeerd verstaan (en vertaal!). Een egalitariese boek het byvoorbeeld die titel: What Paul Really Said About Women: The Apostle’s Liberating Views on Equality in Marriage, Leadership, and Love (John T. Bristow)
En historici en sosioloë reken ook so. Dr. Alvin J. Schmidt (Under the Influence) vertel:
“Jesus, Paul and the early Church broke the ancient bonds that kept women secluded and silent (as in Athenian society), subservient (as under the Roman law of Patria Potestasand Manus), and silent and segregated in public worship (as in the Jewish culture). The freedom and dignity that the early Christians gave to women is also evident by their having access equal with men to baptism and the Lord’s Supper…Christ’s message of repentance and salvation proclaimed by the Apostles had revolutionary effects on the lives of women. The early Christians not only included women in the life of the Church, but they also gave them a freedom and dignity unknown in the Greco-Roman and Judaic cultures.”
Waarom dan die (dikwels krasser vertaal as wat dit geskryf is) plekke waar dit lyk of hy vroue en slawe vra om te luister? Dis soortgelyk aan Jesus se “draai die ander wang”, wat niemand vertel om ‘n slaner te wees nie. Buite die gemeentes was daar ‘n baie sterk klas-georiënteerde samelewing, en die Christene was toe ‘n te klein minderheidsgroep om die samelewing op sy kop te keer. Hulle was boonop vervolg, en dit sou hulle tot oneer strek om bekend te staan as rebelle wat die samelewing se klasse wil uitvee. Buitendien vertel Christus nie dat niemand onderdanig of diensknegte moet wees nie, maar dat almal moet dien! (Bv. Mar. 10:42-44) Daarom het Paulus gevra dat diegene uit die lae klasse maar onderworpe leef(hulle het in elk geval nie die geleenthede, geld of regte om anders te doen nie) aan die wat volgens die klasstelsel bo hulle is, maar hy vra die bevoorregtes nie om te heers nie, maar om diegene onder hulle op te hef. Ek vermoed dit het gehandel daaroor dat ‘n slaaf of vrou in daardie kultuur dalk kon skuldig voel dat sy of haar verpligtinge min geleentheid los om iets vir die Here te doen. Hy vertel hulle dan dat hulle sonder gewetensbesware kan doen wat hulle noodgedwonge moet.
Baie mense haal sy woorde aan slawe of vroue buite die revolusionêre “wees uit eerbied vir Christus almal aan mekaar onderdanig (Efes 5:21)” en “behandel jou slaaf dieselfde as wat ek die slaaf vra om jou te behandel” konteks. Sy woorde was bedoel om die wêreld om te keer, nie om die status quo te beskerm nie. Dalk is dit waarom diegene met status nie so geneig was om daar aan te sluit nie.(1Kor 1:26)
Gays? Oor daai saak het Paulus twee kulture geken. In Romeinse kultuur was homoseksuele dade, ook tussen mans en seuns, algemeen beoefen, en die kultuur het (om die saak eerder te onder- as oorbeklemtoon) niks daarteen gehad nie. Joodse kultuur was sterk teen manlike homoseksuele dade (weereens ‘n onderbeklemtoning), insluitend tussen volwasse mans. Geeneen van die 2 kulture het hulle oor vroulike homoseksuele dade uitgespreek, sovêr ek kon vasstel, nie.
Ek weet nog steeds nie of ons die Bybel oral reg vertaal oor die saak, of Paulus teen alle homoseksuele dade, of net sommiges, was nie. Maar as wêreldburger wat twee wyd uiteenlopende standpunte oor manlike homoseksuele dade geken het, het hy nie klakkeloos die enigste idee herhaal wat hy mee geindoktrineer is nie, hy moes self standpunt inneem. Dat hy gedink het hieroor word ook gewys deurdat hy lesbiese dade (Alle lesbiese dade, of net somiges? Moenie my vra nie) aanspreek in dieselfde gedagte as manlike homoseksuele dade(Rom 1:26-27), terwyl nie een van sy twee kulture hulself teen lesbiese dade uitgespreek het nie. (Is dit dalk ook ‘n bewys dat hy vroue en mans as gelykes in dieselfde lig beskou het?)
My inskrywing het begin met die woorde “Paulus het nie kultuur nie.” Maar dis ‘n lieg. Paulus het kultuur gehad. Hy was ‘n Jood vir Jode, om Jode te red. Hy het die kultuur aangeneem van een sonder die wet, om hulle daarsonder te red. (1 Kor. 9:20-21) Maar sy kulture was vir hom op die ou end “ontlasting.” Op die ou end wou hy net een kultuur ken: Christus se vrymakende, gelykmakende kultuur.
Alleman maak hierdie beskuldiging:
Ek dink hierdie is een van die mees regse blogs op WordPress.
Hy verduidelik verder:
Ek bedoel regs soos wat dit internasionaal gesien word – die politiek van die bevoorregte klas. Nie soos in Suid-Afrika waar mense wat eintlik afskuwelik rassisties en hatig is, regs genoem word nie.
Ek voel nog steeds jou blog is regs – vol sieninge wat in ander lande as SA as regs beskou sal word, en wat byvoorbeeld by die Amerikaanse Republikeinse party inpas. Daarteenoor is daar meer mens-vriendelike politieke sienings, ook onder Christene, in byvoorbeeld Europa, sieninge wat ek al lankal gehoop het jy sal ontdek.
Die tekens van regse sieninge in jou blog is volop.
Toe ek hom vra om regse sieninge op my blog uit te wys, het hy nie. Ten minste het hy my nie valslik van rassisme beskuldig nie. Goed, kom ons kyk of die blog regs (in die internasionale en Amerikaanse sin) is. Eerstens, drie definisies van regsheid:
1) Right-wing ideologies and movements support social order… focus on a support for tradition… Nationalism … support capitalism…Government support for the majority religion… Anti-communism.
2) In the United States, right-wing ideas and movements are associated with traditional values, conservative ideologies, support for a strong military, resistance to legal equality or protection for disfavored minorities, censorship of expressions of sexuality and nudity, nationalism, disfavor of too much immigration, and much reverence and support for symbols of the state, such as the flag.
3) Die politiek van die bevoorregte klas. (Alleman se definisie.)
Ek spreek my telkens hier uit teen dinge doen of glo net oor dit tradisie is (mens glo/ doen dinge oor daar goeie rede daarvoor is), is sterk ten gunste van gelykheid voor die wet, en is gekant daarteen om enige sosiale orde of godsdiens-idee met regeringshulp in stand te hou. (Ek wil bv. nie ‘n verbod of verpligting op skolegodsdiens sien nie, want albei sal ‘n regering-afgedwingde sosiale orde wees.) Ek glo in vryheid van spraak eerder as regering-sensorskap, en noem dit in my ouer inskrywings. Ongeag wat ek dink oor ‘n sterk weermag, nasionalisme, immigrasie, en die landsvlag, die onderwerpe kom nie op hierdie blog uit nie.
Die mees regse sentimente op hierdie blog is dus ondersteuning vir kapitalisme en teenkanting teen kommunisme. En gematigdes glo dit ook. En hoeveel aandag word op die blog gegee aan sulke sake?
Van die laaste 20 inskrywings op gelowigenondersoekend, voor die datum waarop Alleman daai mening gegee het, het 2 daardie sake ondersteun. Die 20 inskrywings het omtrent 7400 woorde, die 2 inskrywings het omtrent 540 woorde. Maar die veel langer inskrywing van die 2 gaan grootliks oor ander sake. Dus is dit eintlik so 180 regse (teen kommunistiese ekonomiese idees) woorde. Daarteenoor sluit 5 van die 20 inskrywings idees in wat gekant teen regse idees soos tradisie as motivering vir dade is.
2,5% van wat hier gesê was voor daai aantyging noem dus gematigde tot regse ekonomiese idees. 25% van blog-inskrywings noem idees wat teen regse idees is. En die meerderheid van die blog gaan nie oor politiek nie. “Een van die mees regse blogs op WordPress?” Onwaarskynlik. En die inskrywing waarop hy my regs noem, bevat nie enige ekonomiese idee nie.
Is wat ek glo net vir die bevoorregte klas bedoel? Wel, die eerste idee op hierdie blog is dat ek ‘n Christen is, en Jesus het nie gekom net vir die bevoorregte klas nie. Om presies te wees, hy’t onderdruktes kom vrymaak. En dan glo hierdie blog dat Christenskap rasioneel verdedigbaar is – dis nie eerstens ‘n politieke idee nie, en dit kan die regte van gewone Christene beskerm teen die seksie van bevoorregte intelligentsia wat reken God moet uit die samelewing verwyder word. Intussen het ek selfs al ‘n ander blog begin teen hierargiese, bevoorregte-klas teologie.
Is dit Alleman se enigste fout? Nee. Regsheid is byvoorbeeld nie “die politiek van die bevoorregte klas” nie. Die rykstes is minstens ewe lings as ander Amerikaners.
En om regses uit te beeld as minder mens-vriendelik as lingses is ook verkeerd- hulle gee meer tyd en geld vir liefdadigheid en skenk meer bloed. Om gekant te wees teen kommuniste- ‘n groep wat meer as ‘n 100 miljoen mense doodgemaak het in die 1900′s- is ook baie mens-vriendeliker as om hulle te ondersteun.
Waarom maak dit saak? Want as jy mens-vriendelik wil wees, leer wat regte mens-vriendelike mense dink.
Vroue: Gelykes of assistente?
Party sektes sal vir jou vertel dat die vrou gemaak is as ondergeskikte, as helper om by die huis te bly en haar man te help. Hulle sal Gen. 2:18 aanhaal.
Maar die Hebreeus vertel ‘n ander storie: Vroue is gemaak as ezer k’negdo. Ezer is ‘n sterk bondgenoot of redder vir iemand wat in die knyp is. Hierdie soort helper is geensins ‘n minderwaardige assistent waaroor toesig gehou moet word nie- ezer verwys meestal na God self, en sy hulp aan mense! Langs ezer staan ‘n tweede woord, met die stam neged, en die hele woord is k’negdo. Dit bring die ezer – gewoonlik gebruik vir ‘n meerdere – af aarde toe, want dit beteken teenoor hom, wat op ooghoogte na hom kyk, op sy vlak. Die vrou is op die man se vlak. Hulle albei is gemaak om te heers.(Genesis 1:26-28)
Vroue moet stilbly?
En wat van hierdie een: “Die bybel vertel vroue moet stilbly in die erediens.” Ai. Toggie. Toggie. Toggie.
Eerstens, bybelkenners erken 1 Kor 14:33b-35 is ‘n bitter moeilike gedeelte: “Soos die wet ook sê” is vreemd tussen Paulus se woorde. Hy het altyd vertel dat die gelowiges nie meer onder die wet is nie. En daar was nie so ‘n wet in die Ou Testament nie. Daarby het nie alle ou manuskripte 1 Kor 14:33b-35 op dieselfde plek nie. Vroue-moet-stilbly is ook buite konteks met die belangrike rol wat vroue in die vroeë kerk gespeel het. (Daar was waarskynlik selfs ‘n vroulike apostel, Junia. Maar die Afrikaanse bybel maak dit nie so duidelik soos die Grieks dat sy ‘n apostel was nie, en party Afrikaanse en Engelse bybels vertaal haar naam selfs met ‘n uitgedinkte mansnaam, Junias. Hierdie woordkeuse in die vertaling was waarskynlik oor geen vertaler wou glo dat ‘n vrou ‘n apostel was nie! Rom 16:7)
Eers praat hierdie gedeelte in 1 Kor. 14 daarvan dat almal gewoonlik ‘n bydrae het om saam te bring, en dat al die bydraes tot God se eer moet geskied. Dan vertel dieselfde gedeelte dat almal kan profeteer (in die erediens). Dan noem hulle 3 groepe wat moet stilbly: Profete, om ander profete ‘n spreekbeurt te gee. Tale-sprekers, as niemand dit kan uitlê nie. En vroue, wat eerder tuis moet vrae vra as in die kerk.
Niemand vertel dat ‘n profeet lewenslank in eredienste moet stilbly nie, hy moet net stilbly terwyl ‘n ander profeet praat. Niemand reken tale-sprekers moet lewenslank stilbly in eredienste nie. As hulle nie in tale kan spreek in gemeentebyeenkomste nie, kan hulle op ander maniere deelneem. Maar baie kerke verkondig eeue lank al dat vroue nie mag preek nie.
Vroue wat moet stilbly, moet presies dieselfde ding doen (dieselfde Griekse woord) as profete en tale-sprekers. Vroue wat moet onderdanig wees in die kerk, moet dieselfde woord wees as wat die gees van profete moet wees, (hupotasso) maar in die geval van profete word dit vertaal met “ ‘n Profeet het beheer oor sy gees.”
Hoe kan daar in 1 Kor.14 staan dat almal kan profeteer, dat almal bydraes het en al die bydraes tot opbou v.d. gemeente gebruik moet word, en net daarna staan daar vroue- helfte v.d. gemeente – moet stilbly? Een moontlike verklaring is dat 1 Kor. 14:33b-35 ‘n aanhaling is uit die brief wat die Korintiërs vir Paulus geskryf het. (Sien 1 Kor 7:1) Hy antwoord die aanhaling in :36 met “Wat? (Of “Twak!”) Het die woord van God miskien van julle af uitgegaan? Of het dit julle alleen bereik?” (Die Afrikaans los die stukkie uit wat met Wat? of Twak! vertaal kan word.) As vroue-moet-stilbly aanvanklik ‘n kantaantekening was om dit van sy eie woorde te onderskei, sal dit ook verklaar waarom dit op verskillende plekke in die ou manuskripte staan.
‘n Teken van die man se gesag
1 Kor 11:10 moet die slegste vertaalde vers in die hele Afrikaanse bybel wees. Hier is hoe hy in die Nuwe Afrikaanse vertaling staan: “Daarom behoort die vrou ‘n teken van die man se gesag oor haar op haar kop te hê.”
Die koine Grieks sê: “Daarom behoort die vrou gesag oor haar (eie) kop te hê.” Nie iemand anders se gesag nie. Haar eie gesag. Dis regtig wat daar staan! Gaan vra iemand wat bybelgrieks ken.
Hierdie dinge is nie in die bybel nie (maar party mense dink dit is)
Nie die Ou of Nuwe Testament sê die man moet hoof van die huis wees nie. Nie met woorde wat kop beteken, of wat leier beteken nie.
Die man is nie die huisgesin se priester nie. Elke gelowige is ‘n priester. (1 Pet 2:9)
Mans word nooit vertel om hulle vroue te lei nie.
Die gelowige moet sorg vir sy/ haar familie, maar die bybel noem nie een geslag die voorsiener nie. (1 Tim 5:8 Die hy en sy in die Afrikaans wat klaarblyklik op geslag dui is ingesit om die vertaling te laat werk, dis nie in die oorspronklike Grieks nie. Sien ook :16)
Daar staan ook nêrens vroue se plek is by die huis nie.
Samevatting
God het gesorg dat die evangelie behoue bly, maar gewone mense het die Bybel soms nie so goed vertaal op ander sake nie. Soms was bybelvertalers bloot onkundig. Eerste eeuse Grieks is niemand se moedertaal deesdae nie.
Soms, glo ek, het sondige harte die oorhand gekry, en het die mense woorde begin verstaan soos dit hulle pas. Vertalers was reg deur te vertel dat God ‘n helper vir die man gemaak het. Mans is verkeerd as hule ‘n minderwaardige rol daarin lees. Vroue is onderworpe aan hulle mans, maar sondaars maak van hierdie onderworpenheid iets wat dit nie is nie, en vergeet dat die man sy vrou, kragtens die bybel, dieselfde moet behandel.
Nou die dag lees ek ‘n tirade: “Die bybel is misogenies en ‘n rede waarom vroue onderdruk is. Die bybel vertel vroue is maar net helpers, moet stilbly in die kerk, en moet onderdanig wees aan mans. Trouens, hulle moet selfs ‘n teken dra van die man se gesag.” Ek het nie eers probeer antwoord nie. Om te redeneer daarmee sal ‘n opdraende stryd wees.
Posted in Apologetiek, Bybel, omgee
Tagged hoof van die huis, misogenie, vrou se plek
Hoe wen mens die wedstryd as die hele speelveld skeef is? As ek wil vertel van die goeie nuus van gelykheid, van hoe daar geen man of vrou is in Christus nie (Gal 3:28), hoe albei geslagte gemaak is om te heers oor die aarde(Gen. 1:28) , is die hele taal teen my!
Vroue teenoor hulle mans
Vat ‘n raai watter woorde in die Afrikaanse bybels gebruik word om [x] mee te vertaal:
Alle gelowiges moet [x] teenoor mekaar wees. Mens moet [x] teenoor die regering en owerhede wees. (Onthou dat Paulus en Petrus, wat skryf dat mens so moet wees teenoor owerhede, ook geleer het dat mens eerder aan God gehoorsaam moet wees as aan mense, en hulle gedrag nie deur owerhede laat lei het nie.) Vroue moet [x] teenoor hulle mans wees, en as hulle so is, kan dit ongelowige mans vir Christus wen sonder dat hulle eers oor Christus hoef te praat.
[x] is die Griekse woord hupotasso, en word na Afrikaans vertaal met onderwerp aan, onderworpe aan, wees onderdanig aan.
Hierdie vertaling is effens misleidend. Soos reeds vertel, het Paulus en Petrus hulle nie eintlik aan die owerhede se hou-op-preek reëls gesteur nie. Nogtans het hulle albei vertel mens moet die owerhede hupotasso.
En soos ons onderdanig verstaan, is wees julle almal (alle gelowiges) aan mekaar onderdanig” bietjie moeilik. Ek kan nie alles doen wat jy sê, alles wat die 7-jarige Sondagskoolkind sê, wat die grootdopers sê (“moenie jou kind laat doop nie”) en alles wat die kleindopers sê nie. En nog minder kan ek dit doen terwyl almal van hulle ook doen wat ék sê, en hulle almal doen wat mekaar sê.
En dan lees ons hierdie ietwat vreemde vertaling, onderdanig, en ons dink God het die vrou ‘n laer status as die man gegee. En party mense verdraai onderdanig nog verder, dat dit meer soos iets uit sado-masochistiese pornografie as na iets uit die bybel klink.
Hupotasso is nie eers ‘n opdrag wanneer die bybel dit van vroue sê nie – elke keer buiten een keer word dit glo in die passiewe vorm gesê in die koine Grieks (die taal v.d. Nuwe Testament): Vroue is onderworpe aan hulle mans.
Nou ja, vroue se onderworpenheid aan hulle mans is ‘n feit waaraan Women’s Lib min van ‘n verskil kan maak. As Manlief wil wegtrek agter werk aan kan Vroulief of alleen bly of saamtrek, maar dis elk geval ‘n verandering. As Vroulief iets groot wil koop, moet Manlief daarvan weet. As ‘n man ‘n vrou beledig of selfs ignoreer, beïnvloed dit haar vinniger as wat die man in dieselfde situasie sou beïnvloed word. Want sy is onderworpe aan hom.
Dis só maklik om te sê: “Ja, maar die bybel sê vroue moet onderdanig wees aan hulle mans.” Dis die hele Afrikaanse Ou vertaling, Afrikaanse Nuwe vertaling, en meeste Engelse vertalings, wat die speelveld skeef maak. Meeste verse waar mense- nie net vroue nie- moet hupotasso aan ander mense, word dit vertaal met onderwerp jou aan, maar waar dit na vroue verwys, word dit vertaal met wees onderdanig. Hierdie is nie die bybel se fout nie. Hier is meer oor wat hupotasso kan beteken.
Die hoof van die vrou?
Dis ewe maklik om te reken: “Die Bybel noem die man die hoof van die vrou.”
Weereens is dit ‘n vertaalprobleem. Grieks vertel dat die man die kop (kephale, koine Grieks vir kop) van die vrou is. Kop het glo nie die betekenis van leier in koine Grieks gehad nie, maar van bron, oorsprong of verwekker. Dis nou naas die letterlike betekenis. Dit het meestal die liggaamsdeel bokant die nek beteken. Om een of ander rede het ons dit na Afrikaans toe vertaal as hoof, wat mens laat dink dat die bybel van ‘n leier praat.
Die man, Adam – nie elke man nie- is kop (bron waaruit sy kom) van die vrou, Eva – nie elke vrou nie. (Sleg vertaal in Afrikaanse 1 Kor. 11:3. Verstaan 1 Kor. 11:3 ook aan die hand van :12)
Word vervolg, kommentaar sal oop wees by deel 2
