Monthly Archives: Mei 2011

Mans en Vroue: Die kerk se skewe speelveld (Deel 2)

Vroue: Gelykes of assistente?

Party sektes sal vir jou vertel dat die vrou gemaak is as ondergeskikte, as helper om by die huis te bly en haar man te help. Hulle sal Gen. 2:18 aanhaal.

Maar die Hebreeus vertel ‘n ander storie: Vroue is gemaak as ezer k’negdo. Ezer is ‘n sterk bondgenoot of redder vir iemand wat in die knyp is. Hierdie soort helper is geensins ‘n minderwaardige assistent waaroor toesig gehou moet word nie- ezer verwys meestal na God self, en sy hulp aan mense! (Bv. Ps. 121: My [ezer] kom van die Here wat hemel en aarde gemaak het.”)

Langs ezer in die Adam-en-Eva-storie staan ‘n tweede woord, met die stam neged, en die hele woord is k’negdo. Dit bring die vrou as ezer – gewoonlik gebruik vir ‘n meerdere – af aarde toe, want dit beteken teenoor hom, wat op ooghoogte na hom kyk, op sy vlak. Die vrou is op die man se vlak. Hulle albei is gemaak om te heers.(Genesis 1:26-28)

Vroue moet stilbly?

En wat van hierdie een: “Die bybel vertel vroue moet stilbly in die erediens.” Ai. Toggie. Toggie. Toggie.

Eerstens, bybelkenners erken 1 Kor 14:33b-35 is ‘n bitter moeilike gedeelte: “Soos die wet ook sê” is vreemd tussen Paulus se woorde. Hy het altyd vertel dat die gelowiges nie meer onder die wet is nie. En daar was nie so ‘n wet in die Ou Testament nie. Daarby het nie alle ou manuskripte 1 Kor 14:33b-35 op dieselfde plek nie. Vroue-moet-stilbly is ook buite konteks met die belangrike rol wat vroue in die vroeë kerk gespeel het. (Daar was waarskynlik selfs ‘n vroulike apostel, Junia. Maar die Afrikaanse bybel maak dit nie so duidelik soos die Grieks dat sy ‘n apostel was nie, en party Afrikaanse en Engelse bybels vertaal haar naam selfs met ‘n uitgedinkte mansnaam, Junias. Hierdie woordkeuse in die vertaling was waarskynlik oor geen vertaler wou glo dat ‘n vrou ‘n apostel was nie! Rom 16:7)

Eers praat hierdie gedeelte in 1 Kor. 14 daarvan dat almal gewoonlik ‘n bydrae het om saam te bring, en dat al die bydraes tot God se eer moet geskied. Dan vertel dieselfde gedeelte dat almal kan profeteer (in die erediens). Dan noem hulle 3 groepe wat moet stilbly: Profete, om ander profete ‘n spreekbeurt te gee. Tale-sprekers, as niemand dit kan uitlê nie. En vroue, wat eerder tuis moet vrae vra as in die kerk.

Niemand vertel dat ‘n profeet nooit mag preek nie, hy moet net stilbly terwyl ‘n ander profeet praat. Niemand reken tale-sprekers moet nooit preek nie. Wanneer hulle nie in tale kan spreek in gemeentebyeenkomste nie, kan hulle op ander maniere deelneem. Maar baie kerke verkondig eeue lank al dat vroue nie mag preek nie.

Vroue wat moet stilbly, moet presies dieselfde ding doen (dieselfde Griekse woord) as profete en tale-sprekers. Vroue wat moet onderdanig wees in die kerk, moet dieselfde woord wees as wat die gees van profete moet wees, (hupotasso) maar in die geval van profete word dit vertaal met “ ‘n Profeet het beheer oor sy gees.” In die geval van vroue word dit vertaal met

Hoe kan daar in 1 Kor.14 staan dat almal kan profeteer, dat almal bydraes het en al die bydraes tot opbou v.d. gemeente gebruik moet word, en net daarna staan daar vroue- helfte v.d. gemeente – moet stilbly? Een moontlike verklaring is dat 1 Kor. 14:33b-35 ‘n aanhaling is uit die brief wat die Korintiërs vir Paulus geskryf het. (Sien 1 Kor 7:1) Hy antwoord die aanhaling in :36 met “Wat? (Of “Twak!”) Het die woord van God miskien van julle af uitgegaan? Of het dit julle alleen bereik?” (Die Afrikaans los die Griekse uitroep uit wat met Wat? of Twak! vertaal kan word.) As vroue-moet-stilbly aanvanklik ‘n kantaantekening was om dit van sy eie woorde te onderskei, sal dit ook verklaar waarom dit op verskillende plekke in die ou manuskripte staan.

‘n Teken van die man se gesag

1 Kor 11:10 moet die slegste vertaalde vers in die hele Afrikaanse bybel wees. Hier is hoe hy in die Nuwe Afrikaanse vertaling staan: “Daarom behoort die vrou ‘n teken van die man se gesag oor haar op haar kop te hê.”

Die koine Grieks sê: “Daarom behoort die vrou gesag oor haar (eie) kop te hê.” Nie iemand anders se gesag nie. Haar eie gesag. Dis regtig wat daar staan! Gaan vra iemand wat bybelgrieks ken, of gebruik ‘n webblad wat woord vir woord die Griekse woorde langs die Engels gee: “‘n Teken van die man se…” is nie in die Grieks teenwoordig nie.

Hierdie dinge is nie in die bybel nie (maar party mense dink dit is)

Nie die Ou of Nuwe Testament sê die man moet hoof van die huis wees nie. Nie met woorde wat kop beteken, of wat leier beteken nie.

Die man is nie die huisgesin se priester nie. Elke gelowige is ‘n priester. (1 Pet 2:9)

Mans word nooit vertel om hulle vroue te lei nie.

Die gelowige moet sorg vir sy/ haar familie, maar die bybel noem nie een geslag die voorsiener nie. (1 Tim 5:8 Die hy en sy in die Afrikaans wat klaarblyklik op geslag dui is ingesit om die vertaling te laat werk, dis nie in die oorspronklike Grieks nie. Sien ook :16)

Daar staan ook nêrens vroue se plek is by die huis nie.

Samevatting

God het gesorg dat die evangelie behoue bly, maar gewone mense het die Bybel soms nie so goed vertaal op ander sake nie. Soms was bybelvertalers bloot onkundig. Eerste eeuse Grieks is niemand se moedertaal deesdae nie.

Soms, glo ek, het sondige harte die oorhand gekry, en het die mense woorde begin verstaan soos dit hulle pas. Vertalers was reg deur te vertel dat God ‘n helper vir die man gemaak het. Mans is verkeerd as hule ‘n minderwaardige rol daarin lees. Vroue is onderworpe aan hulle mans, maar sondaars maak van hierdie onderworpenheid iets wat dit nie is nie, en vergeet dat die man sy vrou, kragtens die bybel, dieselfde moet behandel.

Mans en Vroue: Die kerk se skewe speelveld (Deel 1)

Nou die dag lees ek ‘n tirade: “Die bybel is misogenies en ‘n rede waarom vroue onderdruk is. Die bybel vertel vroue is maar net helpers, moet stilbly in die kerk, en moet onderdanig wees aan mans. Trouens, hulle moet selfs ‘n teken dra van die man se gesag.” Ek het nie eers probeer antwoord nie. Om te redeneer daarmee sal ‘n opdraende stryd wees.

Hoe wen mens die wedstryd as die hele speelveld skeef is? As ek wil vertel van die goeie nuus van gelykheid, van hoe daar geen man of vrou is in Christus nie (Gal 3:28), hoe albei geslagte gemaak is om te heers oor die aarde(Gen. 1:28) , is die hele taal teen my!

Vroue teenoor hulle mans

Vat ‘n raai watter woorde in die Afrikaanse bybels gebruik word om [x] mee te vertaal: Alle gelowiges moet [x] teenoor mekaar wees. Mens moet [x] teenoor die regering en owerhede wees. (Onthou dat Paulus en Petrus, wat skryf dat mens so moet wees teenoor owerhede, ook geleer het dat mens eerder aan God gehoorsaam moet wees as aan mense, en bly preek as owerhede hulle wou laat ophou.) Vroue moet [x] teenoor hulle mans wees, en as hulle so is, kan dit ongelowige mans vir Christus wen sonder dat hulle eers oor Christus hoef te praat. [x] is die Griekse woord hupotasso, en word na Afrikaans vertaal met onderwerp aan, onderworpe aan, of wees onderdanig aan. Hierdie vertaling is effens misleidend. Soos reeds vertel, het Paulus en Petrus hulle nie eintlik aan die owerhede se hou-op-preek reëls gesteur nie. Nogtans het hulle albei vertel mens moet die owerhede hupotasso. En soos ons onderdanig verstaan, is wees julle almal (alle gelowiges) aan mekaar onderdanig” bietjie moeilik. Ek kan nie alles doen wat jy sê, alles wat die 7-jarige Sondagskoolkind sê, wat die grootdopers sê (“moenie jou kind laat doop nie”) en alles wat die kleindopers sê (“laat doop jou kind”) nie. En nog minder kan ek dit doen terwyl almal van hulle ook doen wat ék sê, en hulle almal doen wat mekaar sê. En dan lees ons hierdie ietwat vreemde vertaling, onderdanig, en ons dink God het die vrou ‘n laer status as die man gegee. En party mense verdraai onderdanig nog verder, dat dit meer soos iets uit sado-masochistiese pornografie as na iets uit die bybel klink. Hupotasso is nie eers ‘n opdrag (sy moet hupotasso) wanneer die bybel dit van vroue sê nie – elke keer buiten een keer word dit glo in die passiewe vorm gesê in die koine Grieks (die taal v.d. Nuwe Testament): Vroue is onderworpe aan hulle mans. Nou ja, vroue se onderworpenheid aan hulle mans is ‘n feit waaraan Women’s Lib min van ‘n verskil kan maak. As Manlief wil wegtrek agter werk aan kan Vroulief of alleen bly of saamtrek, maar dis elk geval ‘n verandering. As Vroulief iets groot wil koop, moet Manlief daarvan weet. As ‘n man sy vrou beledig of selfs ignoreer, beïnvloed dit haar vinnig. Want sy is onderworpe aan hom. Dis só maklik om te sê: “Ja, maar die bybel sê vroue moet onderdanig wees aan hulle mans.” Dis die hele Afrikaanse Ou vertaling, Afrikaanse Nuwe vertaling, en meeste Engelse vertalings, wat die speelveld skeef maak. Meeste verse waar mense- nie net vroue nie- moet hupotasso aan ander mense, word dit vertaal met onderwerp jou aan, maar waar dit na vroue verwys, word dit vertaal met wees onderdanig. Hierdie is nie die oorspronklike bybel se fout nie, maar die vertalers s’n. Hier is meer oor wat hupotasso kan beteken. Die Bybel vertel boonop ook dis iets wat alle gelowiges vir mekaar moet doen, dus moet die gelowige man dit ook vir sy vrou doen.

Die hoof van die vrou?

Dis ewe maklik om te reken: “Die Bybel noem die man die hoof van die vrou.” Weereens is dit ‘n vertaalprobleem. Grieks vertel dat die man die kop (kephale, koine Grieks vir kop) van die vrou is. Kop het glo nie die betekenis van leier in koine Grieks gehad nie, maar van bron, oorsprong of verwekker. Dis nou naas die letterlike betekenis. Dit het meestal die liggaamsdeel bokant die nek beteken. Om een of ander rede het ons dit na Afrikaans toe vertaal as hoof, wat mens laat dink dat die bybel van ‘n leier praat. Die man, Adam – nie elke man nie- is kop (bron waaruit sy kom) van die vrou, Eva – nie elke vrou nie.

Word vervolg, kommentaar sal oop wees by deel 2